Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg được ban hành không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống quy định về đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP mà còn tạo cơ sở thống nhất để các địa phương triển khai Chương trình trên phạm vi cả nước. Theo đó, Quyết định quy định đầy đủ về Bộ tiêu chí đánh giá, quy trình đánh giá, phân hạng, công nhận, nâng hạng, công nhận lại sản phẩm OCOP; đồng thời quy định việc thu hồi giấy chứng nhận và công tác kiểm tra, giám sát các sản phẩm sau khi được công nhận. Những quy định này góp phần bảo đảm việc đánh giá sản phẩm được thực hiện công khai, minh bạch, khách quan, tạo môi trường thuận lợi để các chủ thể sản xuất không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu.

    Điểm đáng chú ý của Quyết định là xác định rõ sản phẩm OCOP phải là những sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương; được sản xuất theo các tiêu chuẩn phù hợp, gắn với các giá trị văn hóa truyền thống, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và thực hiện trách nhiệm xã hội, hướng tới phát triển xanh, bền vững. Điều này cho thấy Chương trình OCOP không chỉ hướng đến việc tạo ra những sản phẩm có chất lượng mà còn khuyến khích bảo tồn các giá trị văn hóa, khai thác hiệu quả lợi thế của từng địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

    Theo Quyết định, các sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng OCOP được chia thành sáu nhóm gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Đồng thời, các chủ thể được tham gia Chương trình bao gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh; riêng đối với nhóm dịch vụ du lịch còn có các hội, hiệp hội, trung tâm điều hành hoặc tổ chức tương đương theo quy định. Việc quy định rõ đối tượng và nhóm sản phẩm tham gia đã mở rộng cơ hội để nhiều tổ chức, cá nhân phát huy lợi thế sẵn có, từng bước hình thành các sản phẩm có giá trị và sức cạnh tranh cao.

    Để bảo đảm việc đánh giá được thực hiện thống nhất trên toàn quốc, Quyết định ban hành Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP với tổng số 100 điểm, gồm ba nhóm tiêu chí chính. Trong đó, nhóm tiêu chí về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng chiếm 40 điểm, tập trung đánh giá việc tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và sự tham gia của cộng đồng. Nhóm tiêu chí về khả năng tiếp thị chiếm 25 điểm, đánh giá hoạt động tiếp thị và câu chuyện sản phẩm. Nhóm tiêu chí về chất lượng sản phẩm chiếm 35 điểm, xem xét các chỉ tiêu về cảm quan, giá trị dinh dưỡng, tính độc đáo của sản phẩm, công bố và bảo đảm chất lượng, hướng dẫn sử dụng cũng như cơ hội phát triển trên thị trường. Việc xây dựng Bộ tiêu chí theo hướng toàn diện cho thấy chất lượng sản phẩm không còn được đánh giá đơn thuần ở mẫu mã hay hương vị mà còn gắn với năng lực tổ chức sản xuất, giá trị văn hóa, khả năng thương mại và định hướng phát triển lâu dài.

    Từ kết quả đánh giá theo Bộ tiêu chí, sản phẩm OCOP được phân thành năm hạng. Sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia; từ 70 đến dưới 90 điểm được công nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh; từ 50 đến dưới 70 điểm được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Những sản phẩm đạt từ 30 đến dưới 50 điểm được xếp hạng 2 sao, còn dưới 30 điểm được xếp hạng 1 sao. Việc phân hạng không chỉ phản ánh chất lượng hiện tại của sản phẩm mà còn là cơ sở để các chủ thể tiếp tục đầu tư, hoàn thiện quy trình sản xuất, cải tiến chất lượng và nâng hạng trong các lần đánh giá tiếp theo.

    Cùng với việc ban hành Bộ tiêu chí, Quyết định cũng quy định cụ thể quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm. Theo đó, việc đánh giá được thực hiện ở hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp trung ương. UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá, công nhận sản phẩm đạt 3 sao và 4 sao; Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức đánh giá, công nhận sản phẩm đạt 5 sao. Mọi hoạt động đánh giá phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định của pháp luật. Đối với sản phẩm được công nhận từ 3 sao trở lên, giấy chứng nhận có giá trị trong thời hạn 36 tháng; hết thời hạn, nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng danh hiệu OCOP thì chủ thể phải thực hiện đánh giá, phân hạng lại theo quy định.

    Không chỉ chú trọng khâu công nhận, Quyết định còn quy định rõ công tác kiểm tra, giám sát đối với các sản phẩm sau khi được công nhận OCOP. Việc kiểm tra được thực hiện theo nguyên tắc hậu kiểm, kết hợp giữa kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất nhằm bảo đảm các sản phẩm tiếp tục duy trì chất lượng, sử dụng đúng nhãn hiệu OCOP và chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật. Đồng thời, Quyết định cũng quy định cụ thể các trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận như cung cấp hồ sơ không trung thực, sản phẩm không còn đáp ứng các tiêu chí đã được công nhận, vi phạm quy định về chất lượng, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, sở hữu trí tuệ hoặc sử dụng nhãn hiệu OCOP không đúng quy định. Đây là cơ sở quan trọng để giữ vững uy tín của Chương trình OCOP và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

    Có thể khẳng định, Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao chất lượng và giá trị của các sản phẩm OCOP trong giai đoạn mới. Việc ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá thống nhất không chỉ giúp các cơ quan quản lý thực hiện tốt công tác đánh giá, phân hạng mà còn tạo định hướng rõ ràng để các chủ thể sản xuất chủ động hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thông qua việc tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định của Quyết định, các tổ chức, cá nhân có sản phẩm thuộc các nhóm sản phẩm OCOP sẽ có thêm điều kiện để phát huy lợi thế của địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, bền vững và xây dựng nông thôn mới ngày càng hiệu quả./.

Dưới đây là Quyết định Ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm.

26_2026_QD-TTg_22052026-signed (1)-đã nén (1)-725398.pdf

B/t: Hoàng Minh